Meclis, o gece
Türkiye Büyük Millet Meclisi, kuruluşundan beri ilk kez bombalandı. İşgal kuvvetleri Polatlı'ya kadar gelmişti ama Meclis'e dokunamamıştı. 1960, 12 Eylül, 28 Şubat — hiçbir darbeci parlamento binasına saldıramamıştı.
15-16 Temmuz 2016 gecesi F-16'lar Gazi Meclis'in üzerine 3 kez bomba bıraktı; on'un üzerinde ses bombası atıldı. Genel Kurul'un üzerindeki kirişe düşen bomba, üç metre saparsa salondaki herkesi öldürebilirdi. Ama o gece milletvekilleri yerlerinden kalkmadı. Sığınaktan bile yayın sürdü. 16 Temmuz akşam saat 17:12'de olağanüstü oturum başladı; 19:25'te dört siyasi parti aynı bildiriyi imzaladı.
15 Temmuz 00:24'te Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın FaceTime aracılığıyla milletine yaptığı meydanlara iniş çağrısı, yalnızca sokakta değil, siyaset masasında da karşılığını buldu. 16 Temmuz akşamı saat 19:25'te TBMM Genel Kurulu'nda; AK Parti, CHP, MHP ve HDP grup temsilcileri TBMM Başkanı'nın koordinasyonunda aynı bildiriyi imzaladı. Hükümet ve muhalefet, anayasal düzenin savunulmasında ortak bir cephe oluşturdu.
Cumhurbaşkanı'nın O Gecesi →“Herkes bilmelidir ki bugün olduğu gibi gelecekte de milletimize, milli iradeye, Gazi Meclis'e uzanacak her el, karşısında TBMM'nin çelikten iradesini bulacaktır.”
- ●İsmail Kahraman — TBMM Başkanı
- ●Binali Yıldırım — AK Parti Genel Başkanı, Başbakan
- ●Kemal Kılıçdaroğlu — CHP Genel Başkanı
- ●Devlet Bahçeli — MHP Genel Başkanı
- ●İdris Baluken — HDP Grup Başkanvekili
Mecliste o gece, saat saat
Resmî tbmm.gov.tr haber arşivinden derlenmiş kronoloji.
- 15 Temmuz 22:00+
F-16'lar TBMM üzerinde alçak uçuş
Darbeci F-16'lar Ankara semalarında alçak uçuş yapmaya başladı. TBMM Genel Sekreteri İrfan Neziroğlu, eşi ve çocuklarıyla yemekteyken jet seslerini ilk işaretler arasında duyduğunu aktardı.
- Gece yarısı sularında
Genel Kurul açıldı
Meclis Başkanı İsmail Kahraman ile birlikte gelen yetkililer Genel Kurul'u açtı; iktidar ve muhalefet milletvekilleri darbeye karşı duruşlarını canlı yayında ortaya koydu.
- 00:13 sonrası
İlk F-16 bombası
TBMM, darbeci F-16'lar tarafından bombalandı — Türk parlamenter tarihinde ilk. Bombalardan biri Genel Kurul üzerindeki kirişe geldi; üç metre sapsa salondaki herkesi öldürebilirdi.
- Gece boyunca
Üç ayrı bombalama + ses bombaları
TBMM Genel Sekreterliğinin aktardığına göre Meclis üç kez F-16'larla, ek olarak on'un üzerinde ses bombasıyla saldırıya uğradı. Genelkurmay yönünden ve helikopterlerden silahlı taciz sürdü; her iki kapıdan da girilmeye çalışıldı.
- Gece — bilinmeyen saat
Genel Kurul duman doldu
Üçüncü bombadan sonra Genel Kurul'a duman dolmaya başladı. Milletvekilleri sığınaklara indi; yayın sığınaktan da sürdü.
- 16 Temmuz sabaha karşı
Gece sığınakta — sabah Genel Kurul'da
Bazı milletvekilleriyle birlikte geceyi sığınakta geçiren Kahraman, gün ışıdığında Şeref Holü ve çevresindeki hasarı inceledi; ardından Meclis'teki milletvekilleriyle Genel Kurul'da toplantı yaptı.
- 14:13
Olağanüstü Genel Kurul kararı
Meclis Başkanı Kahraman, parti liderlerinin tamamının katılımını sağlamak için olağanüstü toplantının saat 17:00'de yapılacağını duyurdu.
- 17:12
Olağanüstü Genel Kurul başladı
Genel Kurul saygı duruşu ile açıldı. Kahraman, İstiklal Marşı'nı şiir olarak okudu; milletvekilleri ona eşlik etti. Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hulusi Akar, Anayasa Mahkemesi Başkanı, Yargıtay/Danıştay başkanları ve Diyanet İşleri Başkanı izleyici localarında yer aldı.
- 18:41
Halk Meclis'e girdi
Çankaya kapısı önünde toplanan binlerce vatandaş, ellerinde Türk bayraklarıyla yerleşkeye girdi. Meclis binasının merdivenlerinde İstiklal Marşı'nı okudu. Takviye çevik kuvvet polisleri alkışlarla karşılandı.
- 19:25
Dört partinin ortak bildirisi
AK Parti, CHP, MHP ve HDP'nin grup yetkilileriyle birlikte TBMM Başkanı tarafından imzalanan dört partili ortak bildiri Genel Kurul'da okundu.
17:12'de açılan olağanüstü oturumda devletin tüm zirvesi salondaydı. Cumhurbaşkanlığı, hükümet, ordu, yargı, din kurumu, üniversite, sivil toplum ve diplomatik temsilciler aynı çatı altında.
- ●Cumhurbaşkanı temsilcileri
- ●Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hulusi Akar
- ●Anayasa Mahkemesi Başkanı Zühtü Arslan
- ●Yargıtay Başkanı İsmail Hakkı Cirit
- ●Danıştay Başkanı Zerrin Güngör
- ●Diyanet İşleri Başkanı Mehmet Görmez
- ●YÖK ve rektörler
- ●TOBB, Memur-Sen, TESK başkanları
- ●Yabancı misyon şefleri
Halk, Meclis'e girdi
Saat 18:41 — Olağanüstü oturum sürerken Çankaya kapısı önünde toplanan binlerce vatandaş, ellerinde Türk bayraklarıyla yerleşkeye girdi. Takviye olarak gelen çevik kuvvet polisleri alkışlarla ve tezahüratlarla karşılandı. Kalabalık, Meclis binasının merdivenlerinde toplu halde İstiklal Marşı'nı okudu.
Kaynak: tbmm.gov.tr — “Vatandaşlar TBMM'de”, 16 Temmuz 18:41.
O gecenin sesi
Resmî açıklamalardan kısa alıntılar, atıfları ile.
“Herkes bilmelidir ki bugün olduğu gibi gelecekte de milletimize, milli iradeye, Gazi Meclis'e uzanacak her el, karşısında TBMM'nin çelikten iradesini bulacaktır.”
19:25, ortak bildirinin Genel Kurul'da okunması.
“Demokrasi darbeyi yendi.”
14:13, olağanüstü toplantı duyurusu sırasında gazetecilere açıklama.
“Bu yüce Meclis, 23 Nisan 1920 sonrasındaki en zor, en uzun ve en sıkıntılı gecesini yaşadı. Bunlar asker değil, bunlar asker kılığında teröristlerdir.”
Olağanüstü Genel Kurul konuşması, 17:12.
“Bundan sonra 50 yıl, 100 yıl, 1.000 yıl bu milletin evine, milli iradenin tecelli ettiği bu meclise kim el uzatırsa akıbeti aynı olacaktır.”
Olağanüstü Genel Kurul.
“Dün yaşadığımız olay doğrudan bir darbe girişimidir. Cumhuriyetimize, demokrasimize, tarihsel birikimimize yapılmış açık bir saldırıdır.”
Olağanüstü Genel Kurul konuşması.
“Demokrasi aynı zamanda hukuku ve demokrasiyi katledenlere karşı direnme hakkı demektir. Dün halkımız meydanlara çıktı, darbeye karşı direnme hakkını kullandı.”
Olağanüstü Genel Kurul.
“Bu parlamentoyu kapatmaya kimsenin gücü yetmeyecek. Bu parlamentoyu Türkiye'nin düşmanları dahi kapatmaya güç yetiremedi.”
Gece 03:00 civarı, Genel Kurul'da milletvekillerine konuşma.
“Maalesef parlamentomuz ilk kez bombalanmıştır. Bugüne kadar Türkiye'ye savaş ilan etmiş düşmanlar dahi parlamentoyu bombalamamış, bombalamaya gücü yetmemiştir.”
Genel Kurul, 16 Temmuz sabaha karşı.
“Bombalardan biri kirişin üzerine geldi. Üç metre daha sapsa Genel Kurul'daki herkesi öldürüyordu.”
Yabancı basın heyetine 19 Temmuz'da yapılan brifing.
“Özel Harekât polislerinden geriye kalan hiçbir şey yok. Ne kemik, ne deri, hiçbir şekilde tespit edilemiyor.”
Yabancı basın brifingi — Gölbaşı Özel Harekât Binası'nın bombalanmasıyla şehit olan polisler hakkında.
- TBMM Başkanı Kahraman'ın Genel Kurul Salonu'nda Toplantısı16 Temmuz 2016 · 03:00
- TBMM Genel Kurulu Olağanüstü Toplanıyor16 Temmuz 2016 · 14:13
- TBMM Genel Kurulu Olağanüstü Toplandı16 Temmuz 2016 · 17:12
- Olağanüstü Genel Kurul'un Ardından16 Temmuz 2016 · 18:00
- Vatandaşlar TBMM'de16 Temmuz 2016 · 18:41
- Dört Siyasi Partiden Darbeye Karşı Ortak Bildiri16 Temmuz 2016 · 19:25
- Yabancı Basın TBMM'de — Genel Sekreter Neziroğlu Brifingi19 Temmuz 2016 · 18:07
- Milletvekili Ali Özkaya'nın Basın Toplantısı19 Temmuz 2016 · 18:10
Bu sayfa, tbmm.gov.tr Haber Detay arşivindeki sekiz resmî açıklamadan derlenmiştir. Tam metinler için bağlantılara bakın.
“Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.”Mustafa Kemal Atatürk