Akıncı Üssü'nde silahsız personelin taranması, Aksakallı'ya kurulan pusu, Meclis çatısına inmeye çalışan Kobra, Atatürk Havalimanı kulesi önünde insan duvarı, köprüde mermi yarasıyla bayrak sallayan adsız kadın... O gecenin tanıkları, NTV, A Haber ve Sözcü'nün belgesel kayıtlarında konuştu. Bu sayfa, o tanıklıkları çapraz doğrulamayla derlemektedir.
Kaynak: NTV "Kara Geceden Demokrasi Şafağına" belgeseli, A Haber "15 Temmuz Darbe Gecesinde Neler Yaşandı?", Sözcü "Dakika Dakika 15 Temmuz'da Yaşananlar" video transkriptleri; TBMM Darbe Komisyonu raporu ile çapraz doğrulanmıştır.
Akıncı Ana Jet Üssü, Genelkurmay karargahı ve Özel Kuvvetler — kalkışmanın sevk edildiği ama aynı zamanda direnişin de yeşerdiği yerler.
Darbeciler, Genelkurmay'da olağan iş akışıymış gibi davranıp 'Başkanın talimatı' diyerek kuvvet komutanlarını, ikinci başkanın emir subaylarını ve yardımcılarını merkeze çağırdılar. Karargaha gelenler içeride kurulmuş tuzakla teker teker etkisiz hale getirildi; eller arkadan bağlandı, gözler kapatıldı, farklı odalara dağıtıldılar.
Özel Kuvvetler Komutanı Tümgeneral Zekai Aksakallı'nın etrafındaki silahlar darbecilerin eline geçince, ona bağlı askerler başka birliklerden silah toplayıp Özel Kuvvetler karargahına geri saldırarak burayı yeniden ele geçirdi. TSK içinde kendi hava alayı olan tek birlik olan Özel Kuvvetler, gecenin kırılma noktalarından biri oldu — 'Darbecilerce alınabilseydi belki darbe başarılı olabilirdi' diye anlatıldı.
Karargahtan kaçışı sırasında Aksakallı'nın aracına iki araçla pusu kuruldu. Aksakallı, şoför ve korumalarının tecrübesiyle pusudan kurtuldu; ancak çatışmada eşi yaralandı. Sonra çağırdığı koruma birliğine darbeci Kobra helikopterleri havadan ateş açtı.
Darbeci bir general karargah içinde 'Bundan sonra buranın komutanı benim, emirlerimi uygulayacaksınız' dediği anda, emir subayı önceden aldığı emirle silahını çekip generali alnından vurdu. Aksakallı, bu sahneyi 'darbenin kırılma anlarından biri' olarak aktardı.
Akıncı Ana Jet Üssü'nün etrafındaki polisler, üstlerinden alçaktan geçen F-16'lara karşı ellerindeki kalaşnikoflarla ateş etmeye başladı. Bir şube müdürü 'sağa sola atladım, elim, dizim paramparça oldu' diyerek silah yetersizliğine rağmen direnişe geçen polislerin halini anlattı.
Akıncı Ana Jet Üssü'nde rütbesiz personel, darbeyi reddedip 'biz böyle çalışmayız, birbirimizi vuracağız' dediği için darbeci subaylar tarafından kelepçelendi. Aynı gece üs içinde bir F-16 dalış yapıp burnundan ateş açarak personeli taradı; tanıklardan biri 'mermi dumanını gözümle gördüm, ağaçların arasından kaçtık' diye anlattı. Sonradan ortaya çıktı ki Diyarbakır'dan 'düğün' bahanesiyle 6 pilot 6 uçakla önceden getirilmişti.
Tankların önüne çıkan halk, polis insan zincirleri ve sivil direniş anları.
Şube müdürü Er Yılmaz, silahları olmayan polislere 'kol kola girin' diyerek Ankara Emniyeti'nin gün kapısı önünde yaklaşık 150-200 polisle insan zinciri kurdurdu. Tabanca bile yoktu ellerinde; zırhlı araçlara karşı sadece bedenleriyle yol kestiler. Üzerlerine ateş açıldı; Er Yılmaz'ın böbreğinden ve ciğerinden geçen makineli mermisi tek bir organa değmeden çıktı. Hastanede acil serviste bile Facebook ve Twitter'dan meslektaşlarına çağrı yapmaya devam etti.
İstanbul Emniyet Müdürlüğü karşısındaki Ordu Evi önünde tankların üstündeki askerler, namlularını vatandaşlara doğru çevirdi. Anlatımlara göre devletin iki güvenlik birimi — polis ve asker — şehrin göbeğinde karşı karşıya geldi. Haşim İşcan geçidi üzerinde toplanan vatandaşlara karşı taraftan açılan ateşle düşenler oldu; ateşin emrini bir rütbelinin verdiği aktarıldı.
Çengelköy'de askerlerin 'akıtılan kanı durduracağız' demesi üzerine halk ve polisin tepkisi yükseldi; başlarında mahalle muhtarı vardı. Muhtar kalçasından vuruldu. Aynı bölgede bir yurttaş telefonda 'asker muhtarımızı vurdu, hastaneye yetiştiriyoruz' diye konuştu. Askerler binayı çevreleyince 'kandırılmış kardeşlerimiz' söylemiyle teslim olmaya çağırıldı.
Havalimanına gelen bir vatandaş, bir özel harekat memuruna 'Ne yapabilirim?' diye sordu. 'Herkesi topla, kuleye doğru yönel' yanıtını aldı. Kulenin önünde insanlardan duvar oluşturuldu. Silah sesleri gelince kuleye hamle yapıldı; tanklar geliyor, yanındaki bir kişi yaralanıyordu. Anlatımıyla: 'Ya o duracak ya ben öleceğim, dimdik ayakta durmam gerekiyordu.'
Adı verilmeyen bir kadın, Boğaziçi Köprüsü'nde 'Tank bizim, silah bizim. Onlarla bizi mi vuracaksınız?' deyip tank önüne yattığını anlattı. Sol kalçasından merminin geçtiğini, düşer düşmez sol ayağının kırıldığını, tanka elinin değecek kadar yakın olduğunu, vuran nişancı askerin yüzünün 'vurduğuna seviniyormuş gibi' olduğunu söyledi.
Saat 23:49'da İstanbul Moda Deniz Kulübü otoparkına helikopterlerle inen darbeciler, içeride süren düğüne baskın yaptılar. Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Abidin Ünal ve diğer havacı subaylar ters kelepçe ile yere yatırıldı; üç saatlik bekleyişin sonunda helikopterlerle götürüldüler.
Bombalanan Gazi Meclis'in içinden milletvekilleri, koruma personeli ve siyasilerin tanıklıkları.
Meclis'e atılan bombalardan biri tam Genel Kurul salonunun camlı çatısını hedef almış, ancak 21 metre sapıp kolonlardan birine isabet etmişti. O kolon olmasaydı bomba, içeride yaklaşık 200 kişinin — milletvekilleri, danışmanlar, gazeteciler — bulunduğu salonun cam tavanına doğrudan düşecekti. Anlatıma göre 'hiçbir şans olmazdı'.
Bombardımandan sonra Meclis sığınağına inen milletvekilleri, gecenin küçük saatlerinde küçük bir odada bir araya gelip dört partinin altına imza atacağı bir uzlaşı metnini kaleme almaya başladılar. Bu çalışma, ertesi gün Genel Kurul'da saat 19:25'te okunacak ortak bildirinin ilk taslağıydı.
Gecenin en kritik anlarından biri olarak aktarılan sahne: Bir Kobra helikopteri içinde 10-12 personelle Meclis çatısına inmeye çalıştı. Birinin yere atladığı, ikincisinin atladığı sırada karşı ateşle helikopter havalanıp gitmek zorunda kaldı. Sonra ikinci kez denedi, başaramadı. O gece Meclis içinde hiç görülmemiş ağırlıktaki silahlar emniyet personeline dağıtıldı.
Darbecilerin telsiz konuşmaları, devlet adamlarının canlı yayın açıklamaları ve gecenin sözlü kayıtları.
Akıncı Üssü'ne bağlı saldırı helikopterleri ile yer komutanı arasındaki telsiz kayıtları sonradan kamuoyuna açıklandı. Aşağıdaki polis araçlarını ve ambulansları 'mavi lambalı' diye işaretleyen pilotlara komutanın 'vurun onları' talimatı verdiği, ambulansların da olduğu uyarısına rağmen 'polis arabalarını vur' emrinin yinelendiği kayda alındı.
Yayın sırasında tanımadığı bir numaradan aranan yayıncıya, kendisini 'Genelkurmay karargahından' diye tanıtan bir ses 'bildirimizi ekranda paylaşmadınız, yayın politikanızı değiştirmezseniz havadaki taarruz helikopterlerinden birini NTV'ye yönlendiriyoruz' tehdidini yöneltti. Rütbe veya isim açıklanmadı.
Cumhurbaşkanı'nın FaceTime çağrısı, Başbakan'ın ilk açıklaması, Genelkurmay Başkanı'nın rehinlik sonrası ifadesi, darbeci pilotların telsiz konuşmaları — gecenin sesli arşivinden.
« Milletimi meydanlara, havalimanlarına davet ediyorum. Bu küçük azınlığa karşı millet olarak gereken cevabı verelim. »
« Bizim cesetlerimizi çiğnemeleri lazım. Demokrasiyi askıya aldırmak için bizi tek tek kurşuna dizmeleri lazım. »
« Şu anda yapılan hareket bir ihanet hareketidir; bedelini de tabii çok ağır ödeyecekler. »
« Bir kalkışma ihtimali üzerinde duruyoruz. Belli ki emir komuta zinciri olmadan asker içerisinde bazı kişilerin kanunsuz bir eylemi söz konusu. »
« Bana 'Fethullah Gülen telefonda sizinle konuşmak istiyor' dediler. Kabul etmedim. »
« Hocam aşağıda bir sürü mavi lambalı araç var. — Vurun onları o zaman. — Ambulanslar falan var, hepsi mavi araç. — Polis arabalarını vur, polisleri. »
« Eğer öyle olursa vururum. Bir daha söylemeyeceğim. »
« Eğer şunu diyen varsa, 'ben canıma güveniyorum, ben geçer giderim' diyen varsa buyursun geçsin. »
Tanıklık metinleri belgesel video kayıtlarındaki ifadelerden özetlenerek derlenmiştir. Alıntılar, doğrulanabilir olanlar için "Doğrulandı" etiketiyle, sadece belgesel kayıtlardan elde edilenler için ise kaynak adıyla işaretlenmiştir. Tüm tanıklıklar TBMM Darbe Komisyonu raporu ve devletin resmî soruşturma belgeleri ile uyumludur.